Wstęp
Nachman Majzel to postać, która na stałe wpisała się w historię literatury jidysz. Jako wydawca, publicysta i krytyk literacki, jego wkład w rozwój kultury żydowskiej w XX wieku jest nieoceniony. Urodzony w 1887 roku w Kijowie, Majzel przez całe życie angażował się w działalność literacką, a jego prace miały wpływ na wielu twórców oraz na rozwój literatury jidysz. W artykule tym przyjrzymy się jego życiorysowi, najważniejszym działaniom oraz wybranym dziełom, które pozostawił po sobie.
Życiorys i początki kariery
Nachman Majzel urodził się w zamożnej rodzinie żydowskiej w Kijowie lub w okolicach tego miasta. Otrzymał tradycyjne wykształcenie, co było typowe dla wielu Żydów w tym okresie. Już w młodym wieku dał się poznać jako utalentowany pisarz. Jego debiutanckie opowiadanie ukazało się w 1905 roku i zostało napisane w języku hebrajskim. Zaledwie cztery lata później zadebiutował w jidysz artykułem poświęconym twórczości Dawida Bergelsona, co stanowiło ważny krok w jego karierze literackiej.
W 1910 roku Majzel rozpoczął współpracę z periodykiem „Der Jidiszer Almanach”, co pozwoliło mu na dalsze rozwijanie swoich umiejętności pisarskich oraz nawiązywanie kontaktów z innymi literatami. Przed I wojną światową był członkiem redakcji „Di Jidisze Welt” oraz zarządzał wydawnictwem Kunst Farlag, gdzie miał wpływ na publikację wielu ważnych dzieł w jidysz. W 1917 roku współzałożył wydawnictwo Kijew Farlag, którego działalność przyczyniła się do wydania ponad stu publikacji w jidysz w ciągu zaledwie czterech lat.
Okres warszawski i działalność redakcyjna
Na początku lat dwudziestych Majzel osiedlił się w Warszawie, gdzie kontynuował swoją działalność literacką. W 1921 roku powołał nowy oddział Kultur-Lige, organizacji promującej kulturę jidysz. W 1924 roku zainicjował czasopismo literacko-kulturalne „Literarisze Bleter”, które szybko stało się jednym z najważniejszych periodyków tego okresu. Majzel objął stanowisko redaktora naczelnego magazynu w 1925 roku i sprawował tę funkcję przez wiele lat.
Dzięki staraniom Majzela „Literarisze Bleter” stało się platformą dla wielu autorów, którzy mogli prezentować swoje prace oraz dzielić się przemyśleniami na temat literatury i kultury jidysz. Na łamach periodyku znalazły się również liczne analizy rynku wydawniczego oraz rozwoju literatury jidysz. Oprócz tego Majzel publikował teksty na łamach innych gazet, takich jak „Hajnt” czy „Forverts”. W latach 1928-1932 prowadził cotygodniowy dodatek literacki do „Hajnt”, co dodatkowo podkreśla jego zaangażowanie w promowanie literatury jidysz.
Działalność naukowa i międzynarodowa
Majzel był nie tylko redaktorem i wydawcą, ale także autorem wielu istotnych prac naukowych dotyczących literatury jidysz. W swoich badaniach koncentrował się na twórczości znanych pisarzy takich jak Icchok Lejb Perec, Mendele Mojcher Sforim czy Hirsz Glik. Jego teksty były często analizami krytycznymi i badawczymi, które przyczyniły się do lepszego zrozumienia literatury jidysz oraz jej miejsca w szerszym kontekście kulturowym.
W 1937 roku Majzel brał udział w Żydowskim Światowym Kongresie Kultury, który odbył się w Paryżu. To wydarzenie miało duże znaczenie dla żydowskiej kultury na całym świecie, a sam kongres doprowadził do założenia Jidiszer Kultur Farband (JIKuF). Po kongresie Majzel wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie osiedlił się w Nowym Jorku. Tam kontynuował swoją działalność literacką i wydawniczą, wydając miesięcznik „Jidisze Kultur” dla organizacji JIKuF.
Późniejsze lata życia i powrót do Izraela
W 1964 roku Nachman Majzel postanowił wrócić do Izraela i osiedlił się w kibucu Allonim. Jego powrót do kraju przodków był symbolicznym zamknięciem kręgu życia artysty, który przez dekady angażował się w promowanie kultury żydowskiej na całym świecie. Zmarł dwa lata później, pozostawiając po sobie bogaty dorobek literacki oraz znaczący wpływ na rozwój literatury jidysz.
Wybrane dzieła Nachmana Majzela
Kreatywność Nachmana Majzela objawiła się nie tylko poprzez jego działalność redakcyjną, ale także poprzez liczne publikacje naukowe oraz eseistyczne. Oto kilka wybranych dzieł, które świadczą o jego wkładzie w rozwój literatury jidysz:
- Noente un wajte („Bliskie i dalekie”), zbiór studiów i szkiców (1924–1926)
- Pereces Briw un redes (1929)
- Szolem Asz. Zajn lebn un szafn (1931)
- Der Mendele turem (1932)
- Mendele Mojcher Sforim (1936)
- Josef Opatoszu, zajn lebn un szafn (1937)
- Gewen a moł a łebn. Dos jidisze kultur-łebn in Pojłn cwiszn bajde wełt-miłchome („Było sobie życie. Żydowskie życie kulturalne w Polsce w okresie międzywojennym”) (1951)
- Dos jidisze szafn un der jidiszer szrajber in Sowietnfarband („Żydowscy twórcy i żydowscy pisarze w Związku Radzieckim”) (195
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).