Wstęp
August Ludwig von Schlözer to postać, która wywarła znaczący wpływ na historiografię i naukę o historii w XVIII wieku. Urodził się 5 lipca 1735 roku w Kirchberg an der Jagst, a zmarł 9 września 1809 roku w Getyndze. Jego życie i praca są dowodem na to, że historia nie jest jedynie zbiorem faktów, ale także interpretacji, które mogą kształtować sposób postrzegania przeszłości. Schlözer był nie tylko historykiem, ale również wydawcą i nauczycielem, który propagował nowe idee w naukach humanistycznych. W artykule tym przyjrzymy się jego życiu, twórczości oraz wpływowi na historiografię.
Wczesne życie i edukacja
Schlözer pochodził z rodziny protestanckiej, której członkowie przez pokolenia pełnili funkcje duchowne. Jego ojciec, dziadek i pradziadek byli pastorami, co wpłynęło na jego wychowanie oraz wartości. Zgodnie z rodzinną tradycją w 1751 roku rozpoczął studia na Uniwersytecie Wittenberskim, gdzie zgłębiał wiedzę z zakresu teologii oraz historii. Już po trzech latach przeniósł się na Georgianę w Getyndze, gdzie kontynuował swoją edukację.
Po ukończeniu studiów Schlözer spędził pewien czas w Szwecji, gdzie napisał swój pierwszy ważny tekst – „Esej o powszechnej historii handlu i transportu morskiego w czasach najdawniejszych” (1758). W 1759 roku powrócił do Getyngi, aby studiować medycynę, jednak jego prawdziwą pasją pozostała historia.
Praca w Rosji i rozwój kariery akademickiej
W 1761 roku Schlözer wyjechał do Rosji, gdzie spędził kolejnych sześć lat. To tam rozpoczął swoją pracę jako profesor historii rosyjskiej. Jego działalność naukowa koncentrowała się na badaniu dziejów Rosji oraz propagowaniu idei filozoficznych Locke’a i Monteskiusza. Schlözer krytykował popularne wówczas poglądy pedagogiczne głoszone przez Johanna Bernharda Basedowa, a także sprzeciwiał się historiografii ograniczającej się do opisu wojen i zbrodni (Mordgeschichte).
Podczas pobytu w Rosji Schlözer napisał wiele prac dotyczących historii tego kraju, które zyskały uznanie zarówno wśród uczonych, jak i w szerszym gronie czytelników. Jego zaangażowanie w badania nad historią Rosji przyczyniło się do popularyzacji tej tematyki w Niemczech oraz Europie.
Twórczość i periodyki
Po powrocie do Getyngi Schlözer skupił się na wydawaniu periodyków historycznych. W latach 1776-1782 był redaktorem własnego czasopisma „A.L. Schlözer’s Briefwechsel meist historischen und politischen Inhalts”, które ukazało się w dziesięciu tomach. Periodyk ten zdobył dużą popularność, osiągając liczbę 4400 subskrybentów. Po zakończeniu wydawania tego tytułu kontynuował swoją działalność jako redaktor czasopisma „A.L. Schlözer’s Stats-Anzeigen”, które ukazywało się od 1782 do 1793 roku.
Schlözer był również autorem wielu książek i esejów dotyczących historii uniwersalnej. Jednym z jego najważniejszych dzieł jest „Vorstellung einer Universalgeschichte” (1772), którą później rozszerzył o dwa tomy: „Haupttheilen im Auszug und Zusammenhange” (Göttingen, 1792-1801). Jego prace charakteryzowały się nowatorskim podejściem do periodyzacji historii oraz chęcią zrozumienia dziejów ludzkości jako całości.
Periodyzacja dziejów według Schlözera
Schlözer opracował własną periodyzację dziejów świata, która była nowatorska jak na tamte czasy. Podzielił historię na kilka kluczowych epok:
- Urwelt – od stworzenia świata do potopu biblijnego
- Dunkle Welt – od potopu do Mojżesza
- Vorwelt – do czasów Imperium Perskiego
- Alte Welt – do upadku Imperium Rzymskiego w roku 476 n.e.
- Mittelalter – średniowiecze do roku 1492
- Neue Welt – do czasów współczesnych Schlözerowi
Taka klasyfikacja miała na celu lepsze zrozumienie przebiegu historycznego oraz umożliwienie analizy poszczególnych epok pod kątem ich wpływu na współczesność.
Życie osobiste i dziedzictwo
August Ludwig von Schlözer był nie tylko uznanym naukowcem, ale także ojcem dwójki dzieci – córki Dorothei Schlözer oraz syna Karla von Schlözera. Dorothea była znaną osobistością swojego czasu, a Karl odniósł sukces jako handlowiec oraz rosyjski konsul generalny w Lubece. Wnuk Schlözera, Kurd von Schlözer, stał się dyplomatą niemieckim.
Dzięki swoim osiągnięciom i zaangażowaniu w rozwój historiografii Schlözer pozostawił po sobie trwałe dziedzictwo. Jego prace są nadal studiowane i analizowane przez historyków oraz badaczy zajmujących się naukami humanistycznymi. Choć jego podejście mogło być kontrowersyjne dla współczesnych mu historyków, to jednak przyczyniło się ono do rozwoju myśli historycznej oraz kształtowania nowych standardów badawczych.
Zakończenie
August Ludwig von Schlözer to postać niezwykle interesująca zarówno ze względu na swoje osiągnięcia akademickie, jak i wpływ na myślenie o historii. Jego prace stanowią ważny wkład w rozwój historiografii XVIII wieku oraz są dowodem na to, że historia może być przedstawiana jako dynamiczny proces pełen różnorodnych interpretacji. Dzięki swojej działalności Schlözer nie tylko wzbogaci
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).