Wstęp
HMAS Goorangai (FY47) to australijski trałowiec pomocniczy, który odegrał ważną rolę w trakcie II wojny światowej. Zarekwirowany przez Royal Australian Navy (RAN), przeszedł adaptację do roli trałowca, stając się częścią wysiłków wojennych Australii. Niestety, jednostka zatonęła po tragicznej kolizji w 1940 roku, co uczyniło ją pierwszym okrętem nawodnym straconym przez RAN podczas działań wojennych. Artykuł ten przedstawia historię HMAS Goorangai, jego losy na morzu oraz upamiętnienie marynarzy, którzy stracili życie w wyniku tej katastrofy.
Historia budowy i służby
Parowiec „Goorangai” został zbudowany w 1919 roku w rządowej stoczni State Dockyard w Newcastle, Nowa Południowa Walia. Okręt miał stalowy kadłub oraz trzycylindrową maszynę parową potrójnego rozprężania o mocy 78 KM, co pozwalało mu na osiąganie maksymalnej prędkości 9,5 węzła. Długość statku wynosiła 177 stóp (53,94 m), szerokość 22,1 stopy (6,73 m), a zanurzenie około 12 stóp (3,65 m). Pojemność brutto wynosiła 223 BRT, a net tonnage 78.
W 1926 roku „Goorangai” został sprzedany do firmy rybackiej Cam & Sons i przystosowany do roli trawlera. Po wybuchu II wojny światowej, w dniu 8 września 1939 roku, statek został zarekwirowany przez RAN i przekształcony w trałowiec pomocniczy. W jego wyposażeniu znalazły się urządzenia trałowe oraz pojedyncza armata 12-funtowa (76,2 mm). HMAS Goorangai wszedł do służby jako FY47 9 października 1939 roku.
Operacje i tragiczny koniec
Podczas swojej służby „Goorangai” brał udział w akcjach oczyszczania morskich szlaków z min. W październiku 1940 roku niemiecki rajder „Pinguin” przechwycił norweski tankowiec „Storstad”, który został przemianowany na „Passat”. Statek ten zaminował część wybrzeża Australii, co doprowadziło do zatonięcia kilku jednostek, w tym parowca „Cambridge”. W odpowiedzi na te zagrożenia, HMAS Goorangai wraz z innymi trałowcami został wysłany do Cieśniny Bassego w celu oczyszczenia obszaru z min.
20 listopada 1940 roku „Goorangai” płynął z Queenscliff do Portsea przez zatokę Port Phillip. W okolicy panowały trudne warunki pogodowe i ograniczona widoczność. O godzinie 20:37 doszło do tragicznej kolizji z transportowcem wojska MV „Duntroon”, który uderzył w śródokręcie „Goorangai”, przecinając go na pół. Katastrofa miała miejsce w ciągu minuty, a cała załoga – 24 marynarzy – zginęła.
Akcja ratunkowa i śledztwo
Mimo podjętej akcji ratunkowej przez „Duntroon”, nie udało się odnaleźć żadnych rozbitków. Okręt ten nie mógł użyć reflektorów ze względu na przepisy wojenne, co znacznie utrudniło poszukiwania. Ciała marynarzy wydobyto jedynie w niewielkiej liczbie – tylko sześć ciał udało się znaleźć i zidentyfikować. Pięciu marynarzy zostało pochowanych na cmentarzach, a ciało niezidentyfikowanego członka załogi zostało pochowane w morzu.
Pierwsze śledztwo uznało za winnego kapitana Lloyda dowodzącego „Duntroonem”, jednak późniejsze analizy wykazały błędne ustawienie świateł na „Goorangai” jako przyczynę kolizji. Wprowadzenie cenzury wojennej zakazało publikacji informacji o katastrofie do momentu poinformowania najbliższych rodzin ofiar.
Wrak i jego ochrona
Wrak HMAS Goorangai osiadł na dnie morskim na głębokości około 15 metrów i znajdował się blisko uczęszczanego szlaku morskiego. W styczniu 1941 roku zdecydowano o jego rozerwaniu ze względu na bezpieczeństwo żeglugi. Resztki wraku zajmują obecnie obszar około 200 metrów kwadratowych.
Początkowo wrak nie był objęty żadną ochroną prawną; status grobu wojennego nadano mu dopiero w 1995 roku po uchwaleniu przepisów Victorian Heritage Act oraz Victorian Historic Shipwrecks Act. Nurkowanie w okolicy wraku jest dozwolone, jednak zabronione jest dotykanie lub usuwanie jakichkolwiek pozostałości.
Upamiętnienie marynarzy
W celu upamiętnienia marynarzy straconych na HMAS Goorangai, w 1981 roku postawiono cairn w pobliżu miejsca zatonięcia statku. Na pomniku umieszczono nazwiska wszystkich członków załogi. Uroczystość upamiętniająca odbyła się tam także 22 listopada 1987 roku, gdzie nurkowie umieścili na wraku wieńce jako hołd dla ofiar.
Nazwa „Goorangai” została również nadana periodykowi wydawanemu przez Rezerwę Marynarki Wojennej (Occasional Papers of the Royal Australian Naval Reserve Professional Studies Program), którego pierwszy numer ukazał się w listopadzie 2004 roku.
Zakończenie
HMAS Goorangai to nie tylko przykład australijskiego trałowca pomocniczego II wojny światowej, ale także symbol tragedii wojennej i straty ludzkiego życia na morzu. Jego historia przypomina o poświęceniu marynarzy oraz o niebezpieczeństwie związanym z konfliktem zbrojnym. Dziś wrak statku jest chroniony jako miejsce pamięci i stanowi trwały pomnik dla tych, którzy oddali życie służąc swojemu kraj
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).